Międzynarodowy Dzień Osób Starszych: skąd wzięło się święto?

Autor: Redakcja Moviesnation

1 października obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Osób Starszych. To dzień ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych, który przypomina o prawach, samodzielności i udziale starszych osób w życiu społecznym. Jego znaczenie widać także w zwykłych sprawach: czy można dotrzeć do lekarza, załatwić sprawę w urzędzie i skorzystać z usługi bez przeszkód.

Kiedy i dlaczego ONZ ustanowiła Międzynarodowy Dzień Osób Starszych?

Zgromadzenie Ogólne ONZ wyznaczyło 1 października na Międzynarodowy Dzień Osób Starszych w rezolucji przyjętej w 1990 roku. Data dała państwom i organizacjom wspólną okazję do rozmowy o starzeniu się społeczeństw oraz o miejscu starszych osób w tych społeczeństwach. ONZ przedstawia święto na swojej stronie poświęconej obchodom.

Ustanowienie dnia nie było początkiem tej rozmowy. W 1982 roku przyjęto Wiedeński Międzynarodowy Plan Działania w Kwestii Starzenia się. W kolejnych latach temat coraz wyraźniej obejmował nie tylko opiekę, lecz także możliwość podejmowania własnych decyzji i uczestniczenia w życiu wspólnoty.

W 1991 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Zasady działania na rzecz osób starszych. Wskazano w nich pięć obszarów: niezależność, uczestnictwo, opiekę, samorealizację i godność. To pomocny sposób odczytania sensu święta. Każdy z tych obszarów dotyczy warunków codziennego życia, a nie samej daty w kalendarzu.

Co oznaczają prawa i samodzielność w codziennym życiu?

Samodzielność nie oznacza, że człowiek musi wszystko robić bez pomocy. Oznacza możliwość decydowania o swoich sprawach i korzystania ze wsparcia wtedy, gdy jest potrzebne. Równie ważne jest to, by sposób udzielania pomocy nie odbierał osobie głosu w decyzjach, które jej dotyczą.

W praktyce znaczenie ma choćby dostęp do zrozumiałej informacji. Jeśli placówka podaje godziny przyjęć wyłącznie w aplikacji, część osób może mieć trudność z ich sprawdzeniem. Rozwiązaniem bywa równoległa informacja telefoniczna lub dostępna na miejscu. Taki wybór służy także innym użytkownikom, niezależnie od wieku.

Uczestnictwo społeczne ma równie konkretny wymiar. Można chcieć pracować, działać w organizacji, głosować, uczyć się albo po prostu spotykać z innymi. Żadnej z tych potrzeb nie da się przypisać wszystkim osobom starszym. Dlatego rozmowa o ich prawach powinna uwzględniać różne sytuacje życiowe i osobiste wybory.

Co 1 października może przypomnieć o usługach w Polsce?

W polskim kontekście sens obchodów można sprawdzić na przykładzie drogi do przychodni, urzędu czy biblioteki. Czy do budynku da się wejść bez pokonywania schodów? Czy rozkład jazdy pozwala dotrzeć na umówioną godzinę? Czy informacja o zmianie terminu jest dostępna również dla osoby, która nie korzysta z internetu? To pytania o dostępność usługi, a nie o wiek jej użytkownika.

Transport bywa warunkiem skorzystania z pozostałych usług. Sama obecność autobusu na trasie nie rozwiązuje problemu, jeśli przystanek jest daleko, kursy są rzadkie albo przesiadka wymaga pośpiechu. Podobnie internetowy formularz może ułatwiać kontakt z instytucją, ale jego dostępność nie zastępuje potrzeby jasnej informacji i sprawnego załatwienia sprawy.

W kontakcie z instytucjami liczy się również sposób rozmowy. Pracownik może zapytać, jak przekazać informację i czy potrzebne jest dodatkowe wyjaśnienie, zamiast zakładać odpowiedź na podstawie wieku. Proste komunikaty, czytelne oznaczenia i możliwość zadania pytania pomagają zachować kontrolę nad własną sprawą.

Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla wszystkich. Jedna osoba wybierze wizytę osobistą, inna telefon, a jeszcze inna formularz online. Dostępność polega także na tym, by możliwe drogi kontaktu były jasno opisane i rzeczywiście działały.

Jak ocenić, czy obchody mają praktyczny sens?

Spotkania i wydarzenia organizowane 1 października mogą stworzyć przestrzeń do rozmowy. Ich wartość zależy jednak od tego, czy uczestnicy mogą wskazać konkretne bariery, a instytucje potrafią odpowiedzieć na zgłoszone potrzeby. Przydatnym wynikiem może być zmiana godzin obsługi, lepsze oznaczenie wejścia lub prostsza informacja o dostępnych sposobach kontaktu.

Najbliższa okazja do takiej oceny pojawia się przy zwykłej sprawie do załatwienia. Jeśli droga, informacja albo procedura utrudnia skorzystanie z usługi, warto wskazać instytucji dokładne miejsce problemu. Międzynarodowy Dzień Osób Starszych przypomina, dlaczego takie uwagi dotyczą praw i uczestnictwa w życiu społecznym przez cały rok.

Źródło: Organizacja Narodów Zjednoczonych